Historie Arsenaalgebouw

Historie Arsenaalgebouw Terneuzen

Het meest bijzondere gebouw aan de Nieuwstraat en het Arsenaalplein in Terneuzen is de historische Arsenaalkazerne. De Arsenaalkazerne, inmiddels Rijksmonument,  maakte deel uit van de gebouwen behorende bij de nieuwe vestingwerken van Ter Neuzen van omstreeks 1840. Deze nieuwe vesting is ontstaan ten gevolge van de Belgische opstand.
In 1830 probeerden Belgische opstandelingen de Zeeuws-Vlaamse bewoners over te halen zich bij hen aan te sluiten, zodat Zeeuws-Vlaanderen een deel kon worden van het te stichten Belgische koninkrijk. Op 20 oktober van dat jaar trokken zo’n 75 bewapende opstandelingen, onder leiding van Ernest Gregoire de stad binnen met de bedoeling heel Zeeuws-Vlaanderen te onderwerpen. De Rijks Ontvanger van Ter Neuzen werd zijn geld afhandig gemaakt, en bij de kapitein van de 5e compagnie van de rustende schutterij werden 25 geweren en 4 sabels met toebehoren meegenomen.
Na nog geen vier uur in Ter Neuzen aanwezig te zijn geweest vertrokken ze echter weer. Over de reden van hun vertrek tast men nog steeds in het duister. Naar aanleiding van dit soort gebeurtenissen rond de Belgische Opstand werd bij Koninklijk Besluit van 17 juli 1833 de versterking van de vesting bevolen ter verdediging van de linies. De oude vesting, daterende uit begin 17de eeuw, lag er vervallen bij en was deels gesloopt en bood Ter Neuzen dus geen enkele bescherming meer. De nieuwe vestingwerken zouden gaan bestaan uit 9 bastions, een cavalierkazerne, enkele kruitkelders, stadspoorten en het kogelpark. Het nieuwe kogelpark werd aangelegd in Bastion 1. In dit kogelpark kwamen de infirmerie (militair ziekenhuis), de affuitloods, en de arsenaalkazerne te staan. Achter de Arsenaalkazerne was het Arsenaalplein gelegen. Hier lagen grote stapels projectielen opgeslagen.

De infirmerie, het hospitaal en laboratorium , in de jaren ‘50 en ‘60 beter bekend als de marechaussee kazerne, is helaas afgebroken. Met de werkgroep ‘Behoud St. Willibrordustoren’ onder aanvoering van Jaap de Zeeuw en Peter Clijsen hebben we tot de laatste snik gepoogd de fraaie infirmerie te behouden maar deze moest wijken voor een toegang van de, inmiddels verdwenen(!), parkeerplaats ABC.
Na de sloop in 1989 van drankenhandel Kolijn, garage Visser, het concert- en bioscoopgebouw en de monumentale ‘infirmerie’ ten behoeve van het te verrijzen ‘ABC’ complex , is de Arsenaalkazerne weer enigzins als markant punt in dit stadsdeel naar voren gekomen. Om zoveel mogelijk parkeerplaatsen te realiseren heeft het gemeentebestuur nog even met de gedachte gespeeld om dit ‘oude, afgetakelde ‘ Arsenaalgebouw helemáál te slopen. Omdat de sloop van het bovenste gedeelte van het Arsenaal die tijd werd begroot op 1 miljoen gulden (de fundamenten waren een te groot risico en teveel werk) en men dit bedrag te hoog vond, is de sloop gelukkig niet doorgegaan. In 1990 zijn wij, als Terneuzense Horecaondernemers ‘pur sang’ de onderhandelingen aangegaan met de toenmalige eigenaar van het Arsenaalgebouw, Piet Visser. Zijn vader Rémon had dit gebouw in 1953 gekocht van Defensie ten behoeve van een uitbreiding van zijn alom bekende garage. Eind jaren 60 hadden we al eens met Piet Visser gemijmerd om 'de kazerne',  geheel of gedeeltelijk als Horecabedrijf in te richten. Het duurde toch tot 1990 vooraleer wij, in samenwerking met eigenaar Piet, de Horecavergunning aanvroegen voor het gehele gebouw. Mede dankzij de restauratiedrift van de familie Visser en onze Horecadrive om binnenin het gebouw de gepaste restauratie te doen is het Arsenaalgebouw nu vrijwel volledig binnen en buiten gerestaureerd. Heden ten dage biedt het Arsenaalgebouw onderdak aan 3 op zichzelf staande, fraai ingerichte Horecabedrijven waaronder Sydney.
Met de komst van de bioscoop in de binnenstad in 2007 heeft stedebouwkundige van de Gemeente, Lodewijk Nolsen, de kans gegrepen om dit oudste monument van Terneuzen de glorie te geven die het verdient nl. ruimte. Wij stellen met enige Terneuzense trots vast dat het Arsenaalgebouw nu als vanouds het plein domineert en zowel het gebouw alswel het plein in ere zijn hersteld.

An & Rein van Glansbeek
SYDNEYgreet&eat Restaurant /Arsenaalgebouw